|
|
 |
 |
Socjologia cmentarza |
 |
| |
WSTĘP
Socjologia cmentarza nie jest może najlepszą nazwą tego o czym chcę pisać, ale tak to już w nauce bywa - wiemy co mamy na myśli, a nie wiemy w jakie ramy teoretyczne to umieścić. Jedno jest pewne: to co mam na myśli opiera się nie tylko o liczne subdyscypliny socjologii (socjologia kultury, socjologia moralności, socjologia wizualna) ale także o antropologię społeczną, etnografię, archeologię, historię, historię sztuki. Wszystkie powyższe dyscypliny nauki zajmują się cmentarzem, ale nie ma dyscypliny, która by te wszystkie wysiłki zjednoczyła. W świetle mojej obecnej wiedzy nikt się nie zajmował cmentarzem dokładnie pod względem zachodzących tam procesów społecznych (interakcji). Oczywiście, dotyczą one żywych istot a nie zmarłych :-) Wkrótce myślę, iż uda mi się tu zaprezentować zarys propozycji badania cmentarza. Oczywiście mam na myśli "współczesny cmentarz", a nie np. cmentarzysko z okresu kultury łużyckiej, którym to bezwzględnie powinien zajmować się archeolog.
Okazuje się, iż przestrzeń cmentarza bardzo często funkcjonuje w świadomości społecznej, zwłaszcza społeczności lokalnej. Przestrzenią cmentarną można się zajmować "od strony socjologii", gdyż wiele na to wskazuje, iż jest ona silnie zakotwiczona w świadomości społecznej.
WĄTPLIWOŚCI CO DO PRZEDMIOTU BADAŃ
Już sama nazwa (socjologia cmentarza) nasuwa wątpliwości, czym miałaby się ona zajmować, skoro cmentarz nie jest żadną postacią życia zbiorowego. Jest on przestrzenią nieożywioną, choć pełną symboliki charakterystycznej dla każdej kultury i wierzeń. Z drugiej strony należy jednak zauważyć, iż w innym sensie cmentarz jest przestrzenią ożywioną – zachodzą na jego terenie interakcje, które tworzą osoby nawiedzające groby swoich bliskich. Relacje wówczas powstające są bardzo odmienne od tych „codziennych”. Teren, przestrzeń definiują inne znaczenia gestów aniżeli „zwykłe” tereny działań tych samych ludzi. Kontekst społeczny a także wpływa niewątpliwie na rodzaj, siłę, sposób kontaktowania się ludzi między sobą, którzy przyszli na cmentarz. Dlatego wydaje się uzasadnione mówienie o odmienności interakcji. Bez pogłębionych badań terenowych, a jedynie wykorzystując obserwację, można zauważyć, iż interakcje społeczne na cmentarzu są inne niż poza nim. To pozwala wysnuć wniosek, iż strefa cmentarza wyznacza odmienne zachowania osób, które się w niej pojawią.
METODY BADANIA
Tu opiszę wkrótce metody. Już je właściwie mam, tylko przepisać z brudnopisu... :-) Jedno co mogę stwierdzić na chwilę obecną: socjologia cmentarza (ach ta nazwa...) nie ma własnych metod badawczych - korzysta w dużej mierze ze wspaniałego dorobku socjologii ogólnej, etnografii i antropologii.
CO MÓWIĄ NAGROBKI?
Temat ten jest bardzo szeroki, jednakże spróbujmy wyjaśnić pewne kwestie na konkretnych przykładach. Dwa nagrobki na poniższych fotografiach są w dwóch różnych miejscach, ale wykonane przez tę samą pracownię JĘKOT. Sama zaś pracownia, ani nie była w Sandomierzu, ani w Radomyślu, lecz w Rozwadowie. Na cmentarzu parafialnym w tej ostatniej miejscowości jest sporo nagrobków właśnie z tej pracowni. Te dwie fotografie pokazują, iż osoby pochowane odznaczały się wyższym statusem społecznym, więc mogły sobie pozwolić na lepsze nagrobki. Należy zwrócić uwagę, iż są ładnie i w sposób przemyślany wykonane. Przykuwają uwagę i wskazują, iż ktoś "ważny jest pochowany". Analiza fotografii pozwala na zaobserowanie wielu szczegółów, które często "umykają" podczas eksploracji terenowej. Nagrobek z lewej strony oraz ten z prawej nieco się różnią (ten z prawej ma płaskorzeźbę w górnej części), ale nagrobek z fotografii po prawej stronie na drugim planie, jest identyczny z tym co na pierwszej fotografii po lewej stronie.
 |
 |
|
Inskrypcja: Wiktoria Stępień / żyła lat 72 / ZM. 1920 |
Inskrypcja (1 nagrobek): Teofila / z PAT.... / Skoczków / ur. 5.8.1864 / zm. 20.10.1927 / Spokój jej / duszy |
|
|
|
 |
|
 |
|
